Sektör Analizi
Borsa İstanbul'un sektör yapısı için, SmartSkor'un sektör seviyesine taşınmış hali.
SmartSektörSkor Nedir?
Bir yatırımcı tek tek hisseleri analiz etmeden önce çoğu zaman daha geniş bir soru sorar: "Hangi sektörler şu an güçlü, hangileri zayıf?" Bu soru, hisse seçimine başlamadan önce yatırımcının dikkatini hangi alana yöneltmesi gerektiğine dair temel bir filtre kurar.
SmartSektörSkor bu soruya sistematik bir cevap verir. SmartSkor'un sektör seviyesine taşınmış hali olarak çalışır: Borsa İstanbul'da işlem gören tüm hisselerin SmartSkor'ları ve altı faktör skoru, sektör seviyesinde toplulaştırılarak tek bir görüntü oluşturur. Yatırımcı sektörlerin nasıl performans gösterdiğine dair sektör seviyesinde bir resme ulaşır; sonra detaylı hisse seçimine geçer.
SmartSektörSkor Nasıl Hesaplanır?
Hesap yöntemi şeffaf ve doğrudandır:
- Sektörde yer alan tüm hisseler belirlenir.
- Her hissenin SmartSkor'u, o hissenin Borsa İstanbul'daki piyasa değerine göre ağırlıklandırılır.
- Ağırlıklı ortalama hesaplanır; sonuç sektörün SmartSektörSkor'udur.
Aynı yöntem altı faktör skorunun her biri için ayrı ayrı uygulanır. Yani bir sektör için Temele Göre Ucuzluk skoru, sektördeki hisselerin Temele Göre Ucuzluk skorlarının piyasa değeri ağırlıklı ortalamasıdır; Kârlılık skoru aynı şekilde hesaplanır, ve diğer dört faktör için de aynı.
Neden Piyasa Değeri Ağırlığı?
Sektör seviyesinde ekonomik önem, piyasa değeriyle doğrudan ilişkilidir. Bir sektörde 100 milyar TL piyasa değerine sahip bir şirketle 1 milyar TL piyasa değerine sahip bir şirketin sektör hakkındaki sinyali aynı ağırlığı taşımaz. Piyasa değeri ağırlığı, sektörü temsil eden büyük oyuncuların skorunu daha güçlü yansıtır ve sektörel ortalama, sektördeki "tipik" yatırım fırsatından çok, sektördeki "ekonomik gerçekliği" yansıtır.
Eşit ağırlık olsaydı, küçük hisseler sektör skorunu domine edebilir — örneğin Mali sektöründe küçük bir leasing şirketinin yüksek skoru, sektördeki banka devlerini görmezden gelirdi. Piyasa değeri ağırlığı bu çarpıklığı önler.
Skor Ölçeği — Sürekli Sayı
SmartSektörSkor 1 ile 10 arasında ondalıklı bir değerdir — 5,74 veya 7,2 gibi. SmartFonSkor'da olduğu gibi, bu skoru sonradan tam sayıya yuvarlamıyoruz. Sektörlerin birbirine yakın skorlarındaki nüansların görünür kalması için sürekli skor tercih edilmiştir. Bir sektör 6,8, diğeri 6,2 ise, ikisini de "6" haneye atan bir sıralama önemli bir bilgiyi siler.
Güncelleme Sıklığı
Her hissenin SmartSkor'u günlük olarak güncellendiği için, sektör seviyesinde SmartSektörSkor da günlük olarak yeniden hesaplanır. Sektördeki hisselerin skorlarının değişimi ve piyasa değerlerinin günlük dalgalanmaları, sektörel skoru anlık olarak yansıtır.
Sektör Tanımı
SmartSektörSkor'da 25 sektör bulunmaktadır. Bu sektör listesi Borsa İstanbul'un kendi resmi üçlü sınıflamasından (Mali / Sanayi / Hizmetler) ve BIST'in alt sektör endekslerinden bilinçli olarak farklılaştırılmıştır.
Sektör tanımları, finans basınında yaygın olarak kullanılan ve yatırımcının tanıdığı isimlendirmelere dayanır. "BT/Teknoloji", "GYO", "Bankacılık", "Sigorta" gibi kategoriler, BIST'in birleşik kategorileri yerine ayrıştırılmış halde sunulmuştur. Bunun nedeni şudur: yatırımcı "havayolu hisseleri nasıl?" diye sorduğunda doğrudan "Havayolu" sektörünü görmeli, "Hizmetler" altında kaybolmamalıdır.
25 sektörün tamamı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Tabloda gruplama görsel kolaylık içindir; SmartSektörSkor hesabında tüm sektörler eşit statüde değerlendirilir.
| Mali ve Yatırım | Sanayi | Hizmet ve Tüketim |
|---|---|---|
| Bankacılık | Enerji | Otomotiv Distribütörlüğü |
| Sigorta | Petrol & Petrokimya | Havayolu |
| Holdingler | Madencilik | Savunma |
| Yatırım Holdingleri/Finans | Demir & Çelik | Telekomünikasyon |
| GYO (Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı) | Çimento | BT/Teknoloji |
| Cam & Kimyasallar | Sağlık/İlaç | |
| Gübre/Tarım Kimyasalları | Perakende | |
| Ambalaj/Kağıt/Orman Ürünleri | İçecek & Gıda | |
| İmalat | Hazır Giyim/Tekstil | |
| İnşaat/Mühendislik | Turizm/Spor/Hizmetler |
Sektör atamaları TuneUp tarafından belirlenir. Aynı şirket farklı sınıflamalarda farklı sektörlerde yer alabilir; SmartSektörSkor için TuneUp'ın kendi atama mantığı geçerlidir.
Sayfa Bileşenleri ve Nasıl Kullanılır?
Sektör Analizi sayfası dört bileşenden oluşur. Her biri farklı bir soruya cevap verir.
Sektörlerdeki Yüksek SmartSkor'lu Hisseler
Sektörlerde kaç hissenin SmartSkor 9 veya 10 aldığını gösteren bar grafik. Yatırımcının "hangi sektörde fırsat yoğunluğu var?" sorusuna cevap verir. Count/Percentage toggle ile sayım veya oran olarak görüntülenebilir; By Score/A-Z toggle ile sıralama değiştirilir.
Bu görselin amacı sektör seviyesinde fırsat dağılımını bir bakışta görmek. BT/Teknoloji'de 14 yüksek SmartSkor'lu hisse varsa, bu sektör hisse bazlı analiz için öncelikli adaydır.
Sektörlere Göre BIST Piyasa Değeri
Sektörlerin Borsa İstanbul içindeki piyasa değeri dağılımını gösteren donut grafik. Bu görselin amacı pazarın yapısını görünür kılmak. SmartSektörSkor'un piyasa değeri ağırlıklı hesaplandığı düşünüldüğünde, bu görsel skor yorumlamada bağlam sağlar — büyük sektörlerin skoru çok sayıda büyük şirketten beslenir; küçük sektörlerin skoru daha az şirkete dayalıdır.
Faktör Analizi — En İyi Performans Gösteren Sektörler
Altı faktörün her birinde lider sektörü gösteren kartlar: Temele Göre Ucuzluk, Momentum, Kârlılık, Sağlıklı İlgi, Bilanço Momentumu, Yatırım Disiplini. Yatırımcı belirli bir faktöre yatırım stratejisi kuruyorsa — örneğin "değer odaklı yatırımcıyım, en cazip sektörü arıyorum" — bu kartlar doğrudan yön gösterir.
Sektör Genel Bakış Tablosu
25 sektörün tamamı için tüm metrikleri içeren detaylı tablo: Piyasa Değeri, SmartSektörSkor, 1M Değişim, ve altı faktör skorunun her biri. Yatırımcı burada sıralama yapabilir, arama yapabilir, sütunları özelleştirebilir.
Bu tablonun amacı derinleştirilmiş karşılaştırmadır. Üç görsel sektörlerin genel hikayesini verir; bu tablo o hikayeyi rakamlara dökerek özelleştirilebilir bir araç sunar.
* Tablodaki 1M Değişim sütununun tam metodolojik tanımı bir sonraki sürümde detaylandırılacaktır.
Sınırlamalar
SmartSektörSkor bir sektörel ortalamadır ve sektörel ortalamanın doğal sınırları geçerlidir.
Sektör İçi Heterojenlik
Yüksek SmartSektörSkor'a sahip bir sektör, içindeki tüm hisselerin yüksek skorlu olduğu anlamına gelmez. Sektör skoru ortalamadır; sektördeki bireysel hisselerin skorları geniş bir dağılım içinde yer alabilir. Sektör skoru yatırımcıyı bir başlangıç noktasına götürür; hisse seçimi her zaman bireysel SmartSkor üzerinden yapılmalıdır.
Piyasa Değeri Konsantrasyonu
Piyasa değeri ağırlıklı ortalama, sektördeki en büyük birkaç şirketin skoruna duyarlıdır. Mali sektöründe büyük bankaların skorları, sektör ortalamasını domine eder. Bu, yatırımcı küçük şirketlere odaklanıyorsa sektör ortalamasının yanıltıcı olabileceği anlamına gelir. Bireysel hisse skorları her zaman birincil referans olmalıdır.
Sektör Sınıflama Tartışması
25 sektör listesi popüler basından alınmış ve TuneUp tarafından tanımlanmıştır. BIST'in resmi sınıflamasıyla birebir örtüşmez. Sektör atamaları için TuneUp'ın kendi mantığı geçerlidir; aynı şirket farklı sınıflamalarda farklı sektörlerde yer alabilir.