TEFAS'ta işlem gören hisse senedi ağırlıklı yatırım fonlarını kapsar. Skor, hisse SmartSkor'u ile aynı analitik temele dayanır; fonun ay sonu portföyündeki her hissenin SmartSkor'unu o hissenin fondaki ağırlığıyla çarpıp toplayarak hesaplanır — yani ağırlıklı ortalama.

Hisse SmartSkor'u, tek bir hissenin önümüzdeki bir aylık beklenen getirisini ölçer. SmartFonSkor ise fonun mevcut portföyünün toplu kalitesini ölçer — fonu tek bir varlığa indirgediğinizde, BIST'te hangi SmartSkor seviyesinde bir hisseye eşdeğer olduğunu söyler. İki skor ortak 1-10 ölçeğine sahip olsa da doğrudan karşılaştırılabilir değildir.

SmartFonSkor sürekliliğini hesabın doğasından alır: bu bir ağırlıklı ortalamadır, sıralama değildir. Ağırlıklı olarak SmartSkor 8 ve 9 hisselerden oluşan bir fonun SmartFonSkor'u tipik olarak 8,5 civarında olur. Bu sayıyı sonradan standartlaştırıp fonları 1'den 10'a yeniden sıralamıyoruz. Bilinçli bir tercihtir: bir fonun 8,3 ile 8,7 arasındaki farkı, ikisini de "8" haneye atan bir sistem siler. Bu hassasiyet özellikle birbirine yakın skorlu fonları karşılaştırırken önemlidir.

Fonlar portföy bildirimlerini her ayın sonunda KAP üzerinden yayımlar; SmartFonSkor bu takvimle aylık güncellenir. Ay sonu pozisyonu kasıtlı bir tasarım kararıdır: fon yöneticisinin ay sonunda elinde tutmayı tercih ettiği hisseler, hisse seçme kabiliyetinin ve yatırım anlayışının somut bir yansımasıdır. Aradaki dönemde değer değişmez.

SPK'nın "hisse yoğun fon" tanımı (varlıkların en az %80'i hissede) muhasebe hesaplarına dayanır. Bazı fonlar yüksek miktarda türev (endeks ya da hisseye dayalı vadeli işlem sözleşmesi) kullanır. Bu türev pozisyonları, muhasebede tam yansımayacak şekilde fonun gerçek hisse maruziyetini büyütebilir, daraltabilir ya da koruma altına alabilir.

Bu fonları değerlendirme dışında bırakmıyoruz; bunun yerine türev araç kullanan fonlar için skorun yanında bir ibare gösteriyoruz. SmartFonSkor değeri hâlâ anlamlıdır; ancak skorun ne kadarının doğrudan hisse maruziyetinden, ne kadarının türev pozisyonlardan etkilendiği yatırımcının kendi araştırmasına bırakılır.

Evet, algoritma teknik olarak çalışır ve skor üretilir. Ancak hisse yoğun olmayan fonların skoru, fonun toplam getirisinin yalnızca bir bölümünü açıklar; bu nedenle ayrı bir kategori olarak ele alınır.

Yatay eksende fonun yıllık gider oranı, dikey eksende SmartFonSkor yer alır. Dört köşe dört profili temsil eder:

• Sol üst — Hedef bölge: Yüksek skor, düşük gider. İnceleme önceliğiniz burası.
• Sağ üst — Pahalı ama umutlu: Yüksek skor, ama yönetim ücretleri de yüksek. Yöneticinin uzun vadeli performansını ve stratejisinin gerekçesini sorgulayın.
• Sağ alt — Kaçınılması gereken: Düşük skor, yüksek gider. Düşük beklentili bir portföyü yüksek maliyetle tutmak anlamına gelir.
• Sol alt — Pasif gibi davranan fonlar: Düşük gider, düşük skor. Aktif yönetim ücreti ödüyorsanız sorgulayın; pasif bir endeks fonu daha düşük maliyetle aynı sonuca götürür.